ΦΟΒΟΣ στη βρεφικη και παιδικη ηλικια


ΤΙ ΕΙΝΑΙ??


Φοβος ειναι η φυσικη αντιδραση φυγης σε συμβαντα που απειλουν το ατομο. Ειναι μια χρησιμη αντιδραση προσαρμογης που θετει τον ψυχοσωματικο οργανισμο σε κατασταση συναγερμου και τον προετοιμαζει να προφυλασσεται απο κινδυνους. Ο φοβος διαφερει τοσο απο το αγχος οσο και απο τις φοβιες.
Αγχος ειναι εκδηλωσεις φοβου στις οποιες η πηγη δεν ειναι συγκεκριμενη.Ειναι ενα γενικευμενο συναισθημα φοβου, ενα ειδος ελευθερα αιωρουμενου φοβου, χωρις συγκεκριμενη αιτια.
Φοβιες ειναι εντονοι αδικαιολογητοι φοβοι που αναφερονται σε ενα ορισμενο ειδος ερεθισματων (αγοραφοβια, ξενοφοβια , κλειστοφοβια , μικροβιοφοβια , ακροφοβια)


ΠΟΤΕ ΞΕΚΙΝΑΕΙ??

Ο πρωτος φοβος που παρουσιαζει το παιδι ειναι περι τον 6ο η 7ο μηνα.Καθως αρχιζει να αποκτα σαφη εικονα του μητρικου προσωπου , η θεα του διαφορετικου , του αγνωστου προσωπου , προκαλει φοβο. Η εμεπιρικη ερευνα εχει δειξει οτι , καθως τα παιδια μεγαλωμουν , αρχιζουν να δειχνουν διαφορες στον αριθμο και στα ειδη των καταστασεων που τους προκαλουν φοβο. Γενικα τα παιδια τεινουν να φοβουνται τα πραγματα που απαιτουν μια αποτομη και απροσδοκητη αλλαγη.
Με την παροδο της ηλικιας οι φοβοι για συγκεκριμενες και αμεσες καταστασεις (αντικειμενα , προσωπα , θορυβοι) μειωνονται εχν αυξανουν οι φοβοι για φανταστικα και ανυπαρκτα πραγματα (υπερφυσικα οντα , μακρινα ζωα , σκοταδι). Μετα το 7ο ετος οι φοβοι αυτοι μειωνονται αισθητα και στο 10ο ετος σχεδον εξαφανιζονται.
Μετα το 10ο ετος γινονται πιο ρεαλιστικοι και αναφερονται σε θεματα κυριως της κοινωνικης ζωης (διαπροσωπικες σχεσεις , σχολικη αποτυχια κτλ)
Τα κοριτσια δειχνουν περισσοτερους φοβους απο τα αγορια.
Τα ευφυη παιδια βιωνουν ερισσοτερους φοβους.
Η διαφορα αυτη ομως μετα το 5ο ετος εξαλειφεται.Ερευνες εχουν δειξει οτι τα παιδια , δυστυχως σπανια αναφερουν φοβους για αμεσους και κοντινους κινδυνους που οι γονεις προσπαθουν να διδαξουν για προφυλαξη (αυτοκινητα , μικροβια , πυρκαγια , ηλεκτρικο ρευμε , απαγωγη , πνιγμος)


ΤΙ ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ??

Φαινεται οτι δεν υπαρχουν εγγενεις ενστικτωδεις φοβοι ΕΙΔΙΚΩΣ για ορισμενα ερεθισματα (σκοταδι, ζωα , υπερφυσικα οντα) αλλα μια ενστικτωδησ ΓΕΝΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΗ  και ικανοτητα να αντιδρουμε στο αγνωστο , στο ασυνηθιστο , στο απροσδοκητο..Οι ειδικοι φοβοι ειναι επικτητοι κι εχουν ως πηγη: 
 α) αμεση εμπειρια του παιδιου με το φοβικο ερεθισμα
     πχ ενα παιδι που το δαγκωσε σκυλος φοβαται τους σκυλους και ολα τα τετραποδα
 β)τοποχρονικη συνεξαρτηση αναμεσα σε ενα ουδετερο ερεθισμα και σε μια αλλη φοβικη αντιδραση
     πχ στο πειραμα του Watson οποτε το βρεφος ακουμπουσε το κουνελι , χτυπουσε ενα σφυρι και το βρεφος τρομαζε με τον ηχο.Τελικα το βρεφος φοβοταν να ακουμπησει το κουνελι ακομα κι αν δεν ακουγε το σφυρι και μαλιστα φοβοταν και καθε αλλη μαλακη επιφανεια (κουβερτα κτλ)
 γ)παρατηρηση φοβικων αντιδρασεων που εκδηλωνουν αλλα ατομα στο περιβαλλον του παιδιου και μιμηση προτυπων
 δ)μετατοπιση ενος φοβου που προκαλλει μια φοβικη πραγματικη πηγη σε ενα ουδετερο ερεθισμα (κατα Freud) 
      πχ ο φοβος προς τα αλογα ειναι υποκαταστατο του αγχους του ευνουχισμου και του φοβου που νιωθει το αγορι προς τον πατερα
      πχ η σχολικη φοβια ειναι υποκαταστατο του φοβου του αποχωρισμου απο τη μητερα


ΠΩΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΕΤΑΙ??

Αρνητικο αποτελεσμα εχουμε οταν οι γονεις αφηνουν απαρατηρητους τους φοβους, ελπιζοντας οτι θα τους ξεπερασει. Οταν διακωμωδουν τις φοβικες αντιδρασεις , ελπιζοντας οτι δεν καναφοβηθει απο ντροπη
Οταν τιμωρουν το παιδι 
Οταν το αναγκαζουν με βια η αποτομα να πλησιασει το φοβικο ερεθισμα , πιστευοντας οτι ετσι θα εξοικειωθει
Οταν χρησιμοποιουν απειλες για υπερφυσικα πραγματα (μπαμπουλας , γυφτος κτλ)  ή ψευτικες απειλες (θα φυγω και θα σε αφησω εδω) για να το φοβισουν και να το πειθαρχησουν

Μεθοδοι που φαινονται αποτελεσματικες για να βοηθησουμε τα παιδια να αντιμετωπισουν τους φοβους τους ειναι
α) να ενθαρρυνουμε το παιδι να κανει διαλογο με τον εαυτο του για τους φοβους του.Να αναλυει τους φοβους του και να προσπαθει να καθοριζει κατα ποσο ειναι πραγματικοι η αλογοι φοβοι
β) να διδασκουμε στο παιδι τεχνικες με τις οποιες να αντιμετωπιζει το φοβο ευθεως (να αναβει το φως οταν φοβαται. να φωναζει οταν νιωθει απειλη)
γ) ν α δινουμε ευκειριες στο παιδι να γνωρισει και να εξοικειωθει με το φοβικο ερεθισμα ενω συγχρωνως να νιωθει απολυτα ασφαλες
δ) να εξηγουμε και να διαβεβαιωνουμε το παιδι οτι το φοβικο ερεθισμα δεν ειναι επικινδυνο
ε) να ενημερωνουμε το παιδι και να το προετοιμαζουμε για καθετι νεο και ασυνηθιστο
στ) να δινουμε ευκειρια στο παιδι να παρατηρει παραδειγματα θαρραλες συμπεριφορας απο συνομιληκους
ζ) να χρησιμοποιουμε τη τοποχρονικη συνεξαρτηση ως μεσο για να συνδεσουμε το φοβικο ερεθισμα με ευχαριστα συναισθηματα
θ) να ελεγξουμε τους δικους μας αδικαιολογητους φοβους
ΠΡΟΠΑΝΤΩΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΟΥΜΕ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΙΑ ΣΤΑΘΕΡΗ ΚΑΙ ΕΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ , ΠΟΥ ΔΕΣΠΟΖΕΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΗς ΑΠΟΔΟΧΗς, ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗς ΑΜΟΙΒΑΙΑς ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗς

απο το βιβλιο ''εξελικτικη ψυχολογια'' του  Παρασκευοπουλου

Δεν υπάρχουν σχόλια: